De PPWR — de EU-Verpakkingsverordening begrijpelijk uitgelegd

Wat is de PPWR?

De PPWR is de Verordening (EU) 2025/40 van het Europees Parlement en de Raad van 19 december 2024 betreffende verpakkingen en verpakkingsafval. Zij regelt de volledige levensloop van een verpakking: hoe zij moet zijn ontworpen, welke stoffen zij mag bevatten, hoe zij wordt gemarkeerd en hoe zij wordt ingezameld en verwerkt.

Zij trad in werking op 11 februari 2025 en geldt sinds 12 augustus 2026. Afzonderlijke eisen gelden vanaf latere data.

Het beslissende verschil met de oude rechtssituatie: de PPWR verlangt dat een onderneming de eigenschappen van elke verpakking kan aantonen . Het volstaat niet meer hoeveelheden te melden.

Voor wie geldt de PPWR?

De PPWR knoopt niet aan bij de omvang van de onderneming, maar bij de rol in de toeleveringsketen. Wie verpakte waren in de EU in de handel brengt, is betrokken — ongeacht of de verpakking zelf wordt vervaardigd of alleen wordt gebruikt.

Fabrikant

Wie verpakkingen vervaardigt of verpakte producten onder eigen naam in de handel brengt, draagt de hoofdlast: conformiteitsbeoordeling, technische documentatie, EU-conformiteitsverklaring en markering.

Importeurs

Wie waren uit derde landen in de EU invoert, moet zich ervan vergewissen dat de fabrikant aan de eisen heeft voldaan en de stukken beschikbaar houden. Ontbreekt een bewijsstuk, dan mogen de waren niet in de handel worden gebracht.

Distributeurs en onlineverkopers

Distributeurs moeten nagaan of markering en stukken aanwezig zijn voordat zij waren aanbieden. Wie vanuit een andere lidstaat of vanuit een derde land rechtstreeks aan eindklanten verkoopt, geldt in het land van bestemming doorgaans zelf als de verantwoordelijke — met alle verplichtingen van een fabrikant.

Gemachtigden en fulfilmentdienstverleners

Ondernemingen zonder vestiging in het land van bestemming hebben daar in de regel een gemachtigde nodig voor de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. Fulfilmentdienstverleners hebben eigen controleplichten jegens hun opdrachtgevers.

Welke verplichtingen ontstaan?

De verplichtingen grijpen aan bij de afzonderlijke verpakking, niet bij de onderneming als geheel. Van elke verpakking moet navolgbaar zijn waaruit zij bestaat en dat zij aan de eisen voldoet.

Conformiteitsbeoordeling en technische documentatie

Vóór het in de handel brengen moet de conformiteitsbeoordelingsprocedure volgens bijlage VII worden uitgevoerd. Daartoe behoort de technische documentatie die opbouw, materialen, gewichten en het voldoen aan de duurzaamheidseisen aantoont.

EU-conformiteitsverklaring

Is de beoordeling afgerond, dan wordt de EU-conformiteitsverklaring afgegeven overeenkomstig artikel 39 ; het model daarvan staat in bijlage VIII. Hoe een conformiteitsverklaring in het algemeen is opgebouwd en welke stukken eraan ten grondslag liggen, legt de pagina Conformiteitsverklaring. Daarmee neemt de onderneming de verantwoordelijkheid op zich dat de verpakking aan de eisen voldoet.

Ontwerp en recyclebaarheid

Verpakkingen moeten zo zijn ontworpen dat zij recyclebaar zijn; vanaf 2030 geldt dit voor alle verpakkingen op de EU-markt, en wel op economisch haalbare wijze. Daar komen eisen bij aan het recyclaatgehalte, aan het minimaliseren van gewicht en volume, en beperkingen voor bepaalde stoffen — bijvoorbeeld PFAS in verpakkingen met levensmiddelencontact boven vastgestelde drempelwaarden.

Etikettering

Verpakkingen dragen voortaan een geharmoniseerde markering over de materiaalsamenstelling en de gescheiden inzameling. Milieuclaims op de verpakking zijn vanaf 2030 alleen nog toegestaan voor zover zij verder gaan dan de wettelijke minimumeisen — het vermelden van een toch al voorgeschreven recyclaatgehalte wordt daarmee een ontoelaatbare reclame-uiting.

Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid en registratie

Wie in een lidstaat verpakkingen in de handel brengt, moet zich daar registreren en de in de handel gebrachte hoeveelheden melden. De registers zijn nationaal ingericht — wie aan meerdere landen levert, heeft meerdere registraties en meerdere meldwegen. Voor Duitsland is dat het LUCID-verpakkingsregister.

Hergebruik en herbruikbare verpakkingen

Voor bepaalde verpakkingssoorten en afzetkanalen gelden hergebruikdoelstellingen. Ondernemingen moeten de behaalde percentages kunnen berekenen en onderbouwen. In de afhaalsector moet klanten de mogelijkheid worden geboden eigen verpakking mee te brengen, zonder dat daarvoor een toeslag wordt gevraagd.

Bewaring van de bewijsstukken

Technische documentatie en EU-conformiteitsverklaring moeten beschikbaar worden gehouden en op verzoek aan de markttoezichtautoriteiten worden overgelegd — vijf jaar bij verpakkingen voor eenmalig gebruik, tien jaar bij herbruikbare verpakkingen.

Welke rol spelen leveranciers?

Een onderneming die haar verpakkingen inkoopt, kent de samenstelling daarvan meestal niet nauwkeurig genoeg. Recyclaatgehalte, materiaalcode per onderdeel en recyclebaarheid zijn opgaven van de verpakkingsfabrikant.

De verantwoordelijkheid voor de juistheid blijft echter bij degene die de verpakte waren in de handel brengt. Wie een EU-conformiteitsverklaring afgeeft, kan zich er niet op beroepen de opgaven van zijn leverancier niet te hebben gecontroleerd.

In de praktijk betekent dat: leveranciersgegevens moeten worden opgevraagd, gedocumenteerd en aan een bepaalde verpakking toegewezen — met datum, versie en bewijsstuk. Een e-mail in de postbus is geen bewijsstuk dat aan een autoriteit kan worden overgelegd.

Wat ondernemingen nu zouden moeten voorbereiden

1. Stel vast of u betrokken bent. Welke rol vervult de onderneming per land van bestemming — fabrikant, importeur, distributeur?
2. Verpakkingen inventariseren. Welke verpakkingen worden daadwerkelijk gebruikt, en aan welke artikelen zijn zij toegewezen?
3. Onderdelen en gewichten vastleggen. Niet de verpakking als geheel, maar elk onderdeel met materiaal en gewicht.
4. Leveranciersgegevens opvragen. Recyclaatgehalte, materiaalcodes en recyclebaarheid schriftelijk en toewijsbaar.
5. Registraties controleren. In elk land van bestemming waar in de handel wordt gebracht.
6. Bewijsstukken vastleggen. Technische documentatie en conformiteitsverklaring zo, dat zij vijf respectievelijk tien jaar vindbaar blijven.
7. Verantwoordelijkheden vastleggen. Wie onderhoudt de gegevens, wie geeft vrij, wie meldt?

De eerste twee stappen bepalen de inspanning van alle volgende. Wie niet weet welke verpakkingen in gebruik zijn, kan niet beoordelen en niet melden.

Veelgestelde vragen over de PPWR

Geldt de PPWR ook voor kleine ondernemingen?

Ja. De PPWR knoopt aan bij de rol in de toeleveringsketen, niet bij de omvang van de onderneming. Voor micro-ondernemingen voorziet de verordening in enkele verlichtingen, bijvoorbeeld bij bepaalde hergebruikdoelstellingen — van de grondverplichtingen zijn zij niet vrijgesteld.

Vervangt de PPWR de nationale verpakkingsregisters?

Nee. Registratie en hoeveelheidsopgave blijven nationaal geregeld en lopen door. De PPWR harmoniseert de eisen aan de verpakking zelf en komt naast de bestaande registratieverplichtingen.

Heb ik voor elke verpakking een EU-conformiteitsverklaring nodig?

De conformiteitsbeoordeling en de daarop gebaseerde verklaring betreffen de verpakking als product. Identieke verpakkingen kunnen worden samengevoegd; verschillen materiaal, opbouw of gewicht, dan is een eigen beoordeling nodig.

Wat gebeurt er bij overtredingen?

De lidstaten stellen de sancties vast; deze moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. In de praktijk weegt het markttoezicht vaak zwaarder: ontbreken stukken, dan kan het in de handel brengen worden verboden. Marktplaatsen blokkeren aanbiedingen al bij een ontbrekend registratienummer.

Waarin verschilt de PPWR van de eerdere Verpakkingsrichtlijn?

Richtlijn 94/62/EG moest door elke lidstaat in nationaal recht worden omgezet, wat tot uiteenlopende regels leidde. Als verordening geldt de PPWR rechtstreeks en gelijkluidend in alle lidstaten. Inhoudelijk komen conformiteitsbeoordeling, technische documentatie en bewijsplichten per verpakking erbij.

Waar krijg ik het recyclaatgehalte van mijn verpakkingen vandaan?

Van de verpakkingsleverancier. De opgave moet toewijsbaar en aantoonbaar zijn — met datum en versie, niet als vormvrije mededeling. De verantwoordelijkheid voor de juistheid blijft bij de onderneming die de verpakte waren in de handel brengt.